Xã Ea Rốk sắp xếp mạng lưới giáo dục theo hướng tinh gọn, hiệu quả
Sắp xếp mạng lưới trường học không chỉ là câu chuyện giảm số lượng đầu mối, mà quan trọng hơn là tổ chức lại nguồn lực giáo dục theo hướng hợp lý, hiệu quả, phù hợp với đặc điểm địa bàn và bảo đảm tốt nhất quyền học tập của học sinh. Với phương án từ 14 trường hiện nay còn 7 trường, Ea Rốk đang đứng trước một bước điều chỉnh lớn trong tổ chức mạng lưới cơ sở giáo dục, với yêu cầu xuyên suốt là lấy người học làm trung tâm.
Trong quá trình phát triển, mạng lưới trường học được hình thành và mở rộng để đáp ứng nhu cầu học tập của người dân tại từng khu dân cư, từng địa bàn. Tuy nhiên, cùng với những thay đổi về tổ chức bộ máy, quy mô dân số, sự phân bố dân cư và yêu cầu nâng cao chất lượng giáo dục, việc rà soát, sắp xếp lại các cơ sở giáo dục là yêu cầu đặt ra nhằm bảo đảm hệ thống trường học hoạt động phù hợp, hiệu quả hơn.
Theo phương án sắp xếp hệ thống 14 trường học gồm 5 trường mầm non, 6 trường tiểu học và 3 trường THCS, xã Ea Rốk đã được tổ chức lại còn 7 trường, gồm 3 trường mầm non, 2 trường tiểu học và 2 trường THCS. Đằng sau con số giảm 50% số đầu mối là một quá trình rà soát, làm việc và cân nhắc nhiều yếu tố, từ quy mô trường lớp, đội ngũ, cơ sở vật chất đến điều kiện đi lại của học sinh. Mục tiêu cuối cùng không phải chỉ là tinh gọn bộ máy, mà là tập trung nguồn lực để phục vụ người học tốt hơn.
Việc sắp xếp mạng lưới trường học trên địa bàn xã Ea Rốk được đặt trong phương án tổng thể sắp xếp các cơ sở giáo dục công lập của tỉnh Đắk Lắk. UBND tỉnh đã phê duyệt phương án tổng thể trên cơ sở các chủ trương, quy định của Trung ương và của tỉnh về tổ chức chính quyền địa phương, giáo dục, nhà giáo, tổ chức đơn vị sự nghiệp công lập và sắp xếp các cơ sở giáo dục.
Tại Ea Rốk, phương án được cụ thể hóa từ thực tế của một địa bàn rộng, dân cư phân bố ở nhiều khu vực, điều kiện kinh tế - xã hội giữa các địa bàn còn có sự khác biệt. Hệ thống trường học hình thành từ trước đây cũng có những đặc điểm riêng về quy mô học sinh, đội ngũ quản lý, giáo viên và cơ sở vật chất. Bởi vậy, trước khi phương án được triển khai, UBND xã Ea Rốk đã tổ chức nhiều buổi làm việc với lãnh đạo các cơ quan, đơn vị và các trường học trên địa bàn để rà soát thực trạng, trao đổi về phương án tổ chức trường lớp, đội ngũ, cơ sở vật chất cũng như những tác động có thể phát sinh đối với học sinh và giáo viên.
Qua quá trình làm việc, việc sắp xếp không chỉ được nhìn ở góc độ tổ chức lại các đầu mối trường học, mà còn từng bước tháo gỡ bài toán về nhân sự. Đã có 2 đồng chí lãnh đạo trường học làm đơn xin nghỉ chế độ 154, 1 người nghỉ hưu và 7 đồng chí lãnh đạo quản lý bố trí sắp xếp làm giáo viên. Những trường hợp này cho thấy quá trình sắp xếp đang được thực hiện gắn với việc rà soát cụ thể đội ngũ, giải quyết phù hợp nguyện vọng cá nhân và yêu cầu bố trí nhân sự sau sắp xếp. Đây là một phần việc không thể tách rời khỏi quá trình tổ chức lại mạng lưới trường học. Bởi khi số lượng đầu mối giảm, cơ cấu cán bộ quản lý, giáo viên và nhân viên cũng cần được tính toán lại để vừa bảo đảm hoạt động của các trường sau sắp xếp, vừa sử dụng hiệu quả nguồn nhân lực hiện có.
Theo phương án, 14 trường học hiện nay được tổ chức lại còn 7 trường. Trong đó, bậc mầm non từ 5 trường còn 3 trường; tiểu học từ 6 trường còn 2 trường; THCS từ 3 trường còn 2 trường. Tuy nhiên, nếu chỉ nhìn vào những con số này, rất dễ có cách hiểu đơn giản rằng việc sắp xếp chỉ là “giảm trường”. Thực tế, cùng với việc tổ chức lại đầu mối, một mạng lưới trường lớp mới đang được hình thành với yêu cầu cao hơn về khả năng tập trung nguồn lực, tổ chức quản lý và nâng cao chất lượng giáo dục.
Một điểm đáng chú ý trong bức tranh giáo dục của Ea Rốk là Trường Phổ thông nội trú Tiểu học và THCS Ea Rốk đã đi vào tổ chức hoạt động, góp phần giải quyết nhu cầu học tập cho hơn 530 học sinh trên địa bàn. Theo báo cáo của nhà trường, công tác tuyển sinh đã đạt 525/530 chỉ tiêu, tương đương 99,06%, với 18 lớp, gồm 10 lớp tiểu học và 8 lớp THCS. Quy mô này cho thấy đây không chỉ là một cơ sở giáo dục có vai trò tiếp nhận học sinh, mà còn là một mắt xích quan trọng trong việc tổ chức lại mạng lưới giáo dục của địa phương.
Toàn cảnh Trường Phổ thông nội trú TH- THCS Ea Rốk
Đáng chú ý, bên cạnh kết quả tuyển sinh, nhà trường cũng đang đứng trước bài toán về đội ngũ. Hiện trường có 30 cán bộ, giáo viên, nhân viên nhưng vẫn còn thiếu 12 giáo viên so với nhu cầu. Đây là vấn đề cho thấy sau khi sắp xếp trường lớp, bài toán nhân lực cần được giải quyết đồng bộ, tránh tình trạng nơi thừa, nơi thiếu, ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng dạy học. Chính vì vậy, việc điều chỉnh đội ngũ quản lý, giáo viên trong quá trình sắp xếp cần được thực hiện theo hướng phù hợp chuyên môn, vị trí việc làm và nhu cầu thực tế của từng trường.
Khi đề cập đến việc giảm từ 14 xuống 7 trường, điều phụ huynh quan tâm nhất không phải là số lượng trường còn bao nhiêu, mà là con em họ sẽ học ở đâu và điều kiện học tập sau sắp xếp có được bảo đảm hay không. Đây cũng là nguyên tắc được Ban Thường vụ Tỉnh ủy đặc biệt nhấn mạnh tại Kết luận số 330-KL/TU ngày 08/8/2026. Theo đó, việc sắp xếp các cơ sở giáo dục phải đặt lợi ích của học sinh lên hàng đầu, lấy người học làm trung tâm; đồng thời phải tính toán phù hợp đối với các địa bàn vùng sâu, vùng xa, địa bàn khó khăn, nhằm giảm khoảng cách đi học và hạn chế tình trạng học sinh bỏ học.
Đối với xã Ea Rốk, yêu cầu này càng cần được đặt lên hàng đầu bởi đặc thù địa bàn rộng và dân cư phân bố không đồng đều. Một phương án hợp lý không thể chỉ căn cứ vào số lượng trường, mà phải tính đến khoảng cách từ nơi ở đến trường, điều kiện giao thông, quy mô học sinh, khả năng đáp ứng của cơ sở vật chất và đặc điểm từng khu dân cư. Vì vậy, sắp xếp trường học không đồng nghĩa với việc xóa bỏ cơ hội học tập của học sinh ở những địa bàn khó khăn. Những nơi có điều kiện đặc thù cần được nghiên cứu, bố trí điểm trường hoặc giải pháp phù hợp để học sinh vẫn có thể đến trường thuận lợi.
Một trong những kỳ vọng lớn nhất sau sắp xếp là nguồn lực giáo dục được tập trung hơn. Khi số đầu mối giảm, việc bố trí cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên, cơ sở vật chất và trang thiết bị có điều kiện được tính toán trên quy mô lớn hơn, hạn chế tình trạng nguồn lực bị chia nhỏ. Ban Thường vụ Tỉnh ủy cũng yêu cầu xác định rõ việc điều động, bố trí và phối hợp đội ngũ giữa các cơ sở giáo dục, bảo đảm chủ động, linh hoạt và sử dụng hiệu quả đội ngũ phù hợp với yêu cầu thực tế. Thực tế tại xã Ea Rốk cho thấy bài toán này đã được địa phương chủ động đặt ra trong quá trình làm việc với các trường. Việc có cán bộ quản lý xin nghỉ chế độ, có người có nguyện vọng trở lại vị trí giáo viên là những yếu tố cụ thể cần được tính toán trong tổng thể phương án nhân sự.
Ở chiều ngược lại, những trường có quy mô học sinh lớn như Trường Phổ thông nội trú Tiểu học và THCS Ea Rốk lại đặt ra yêu cầu bổ sung giáo viên để đáp ứng chương trình dạy học. Như vậy, sắp xếp mạng lưới trường học và sắp xếp đội ngũ phải đi cùng nhau, bảo đảm nơi cần người được bổ sung, nơi có sự thay đổi về vị trí việc làm được giải quyết phù hợp. Nếu làm tốt, sự tinh gọn sẽ không dừng ở việc giảm số lượng đầu mối quản lý, mà tạo điều kiện để nguồn lực được đưa về gần hơn với hoạt động cốt lõi của nhà trường: dạy tốt hơn và chăm lo tốt hơn cho học sinh.
Sắp xếp mạng lưới trường học là vấn đề liên quan trực tiếp đến giáo viên, học sinh và từng gia đình. Vì vậy, bên cạnh việc hoàn thiện phương án, công tác thông tin, tuyên truyền và đối thoại với các trường, phụ huynh, người dân có ý nghĩa quan trọng. Kết luận số 330-KL/TU yêu cầu tăng cường thông tin, tuyên truyền về chủ trương sắp xếp cơ sở giáo dục, chính sách đối với giáo viên, học sinh; cung cấp thông tin đầy đủ, chính xác, tạo sự thống nhất, đồng thuận trong cán bộ, giáo viên, học sinh, phụ huynh và Nhân dân.
Với xã Ea Rốk, quá trình này thực tế đã được bắt đầu bằng những cuộc làm việc trực tiếp giữa UBND xã với các cơ quan, đơn vị và trường học. Đây là cách tiếp cận cần thiết để những vấn đề phát sinh từ cơ sở được nhận diện sớm, từng trường hợp cụ thể được xem xét và phương án sau cùng có tính khả thi hơn.
Điều quan trọng là người dân cần hiểu đúng việc tổ chức lại, tinh gọn các đơn vị trường học không phải là mục tiêu cuối cùng. Mục tiêu của quá trình này là xây dựng một mạng lưới trường học phù hợp hơn với địa bàn, giảm đầu mối quản lý, tập trung nguồn lực, bố trí đội ngũ hợp lý và tạo điều kiện để các trường thực hiện tốt hơn nhiệm vụ giáo dục. Với một địa bàn rộng như Ea Rốk, quá trình này chắc chắn còn nhiều việc phải làm. Từ bố trí đội ngũ, sắp xếp cơ sở vật chất đến tổ chức lớp học, khoảng cách đi lại của học sinh và bảo đảm điều kiện học tập đều cần được thực hiện đồng bộ, thận trọng.
Sắp xếp, sáp nhập vì thế không phải là điểm kết thúc mà là bước khởi đầu cho một cách tổ chức mới. Với xã Ea Rốk, mục tiêu cuối cùng không chỉ là có một mạng lưới trường học ít đầu mối hơn, mà là một hệ thống được tổ chức phù hợp với địa bàn, sử dụng tốt hơn nguồn lực hiện có và tạo thêm điều kiện để nâng cao chất lượng giáo dục. Thước đo của sự thay đổi, sau cùng, không nằm ở số trường được giảm xuống mà ở những gì học sinh và giáo viên thực sự nhận được sau sắp xếp.
